पाच डिसेंबर बंजारा गौरव दिन.

पाच डिसेंबर बंजारा गौरव दिन...
       स्वातंत्र्योत्तर काळात महाराष्ट्र घडवण्यात ज्या काही थोर विभूतींचे योगदान आहे; त्या विभुतीमध्ये वसंतराव नाईक यांच्या नावाचा प्रधान्याने उल्लेख केला जातो. तत्कालीन मुख्यमंत्री यशवंतराव चव्हाण, शंकरराव चव्हाण, वसंतदादा पाटील, सुधाकरराव नाईक यांसारख्या प्रख्यात मुख्यमंत्र्यांसोबत वसंतराव नाईक यांनी महाराष्ट्राला खऱ्या अर्थाने सुजलाम-सुफलाम केले. आज महाराष्ट्र जो काही घडला आहे यामध्ये वसंतराव नाईक यांचा सिंहाचा वाटा आहे, असे म्हटले तरी वावगे ठरणार नाही. महाराष्ट्राच्या मुख्यमंत्रीपदी ११ वर्ष विराजमान राहिलेल्या वसंतराव नाईक यांनी कृषी क्षेत्रातील उत्पादन वाढीसाठी उल्लेखनीय काम केले. आपल्या १९५२ ते १९६९ या २७ वर्षाच्या कार्यकाळात शेतीविषयक अनेक महत्त्वपूर्ण योजना राबवल्या. "दोन वर्षात महाराष्ट्र अन्नधान्याच्या बाबतीत स्वयंपुर्ण झाला नाही; तर मी फाशी घेईल" हे धाडसी उद्गार त्यांनी १९७१ मध्ये पूर्णत्वास आणले. त्यांच्या शेतीविषयक कार्याचे कौतुक तत्कालीन पंतप्रधान इंदिरा गांधी यांनी केला. त्यांनी रोजगार हमी योजना देशभरात राबवली. 'तांड्याचा नायक ते महाराष्ट्राचा नायक' असे बिरुद लागलेल्या आणि शेतकऱ्यांसाठी अविरत झटणाऱ्या या कार्यधुरंदर नेत्याचा १९६९ मध्ये वयाच्या ६६ व्या वर्षी आकस्मित मृत्यू झाला.
       

      हिमालयाच्या उंची एवढ्या उभ्या केलेल्या कार्याचे स्मरण जर आपल्याला करायचे असेल तर तो स्मरण दिन किंवा तोच दिवस आज बंजारा समाज "गौरव दिन" म्हणून साजरा करतो. तो दिवस आहे ५ डिसेंबर, आजच्या दिवशी वसंतराव नाईक यांनी पहिल्यांदा मुख्यमंत्रीपदाची शपथ घेतली होती. या दिनाला आपण "गौरव दिन" म्हणून २०१७ नंतर संपूर्ण महाराष्ट्रभर किंबहुना भारतभर साजरा केला जातोय...
     वसंतराव नाईक बंजारा समाजातील पहिले वकील तसेच पुसद नगरपालिकेचे अध्यक्ष, तत्कालीन मध्यप्रदेश चे महसूल राज्यमंत्री, महाराष्ट्राचे सहकार मंत्री, कृषी मंत्री, महसूल मंत्री याशिवाय सर्वाधिक काळ महाराष्ट्राचे मुख्यमंत्री म्हणून वसंतराव नाईक यांनी काम पाहिले. खऱ्या अर्थाने वसंतराव नाईक यांच्या नंतर एकही असा मुख्यमंत्री झाला नाही, ज्याने आपल्या सत्ता काळात सलग पाच वर्षे मुख्यमंत्री पदावर विराजमान राहीले. यास अपवाद फक्त २०१४ सालचे मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस हे आहे. मुख्यमंत्री म्हणून वसंतराव नाईक यांनी सर्वात प्रथम म्हणजेच पहिल्यांदा ५ डिसेंबर १९६३ रोजी शपथ घेतली होती. 
         वसंतराव नाईक यांचा समाजातील रूढी-परंपरा आणि अंधश्रद्धेवर विश्वास नव्हता. भटक्या-विमुक्त समाजातील मुलांना व इतरांनाही चांगलं शिक्षण घेता यावे या उद्देशाने त्यांनी महाराष्ट्रात एकूण ७०० आश्रम शाळा सुरू केल्या. १९५७ ते १९६० दरम्यान कृषिमंत्री असताना च्या काळात त्यांनी कृषिविषयक अभ्यासासाठी चीन, जपान, सिंगापूर आणि श्रीलंका आदी देशात दौरे करून वेगवेगळ्या शेती पिकांच्या संकरित वाणांचा अभ्यास केला. तेथील शेती वाणांची महाराष्ट्रातील शेतकऱ्यांना ओळख करून दिली व स्वतः प्रत्यक्षात प्रयोग देखील केलेले आपणास दिसून येते.
          १९७२ च्या दुष्काळात त्यांनी अभूतपूर्व काम केले. लागोपाठ तीन वर्ष अवर्षणाचे असल्याने नागरिकांच्या आणि जनावरांच्या अन्न पाण्याचा प्रश्न निर्माण झाला होता. अशा वेळी त्यांनी देशात पहिल्यांदाच 'रोजगार हमी योजना' महाराष्ट्रात राबविण्याचे धाडस केले. त्याशिवाय इतर अश्या काही योजणा राबविण्यात आल्या ज्यामुळे महाराष्ट्र प्रगतीपथावर गेला. त्याकाळी जवळपास ४० लाखांवर नागरिकांना रोजगार मिळाला होता. त्याचबरोबर महाराष्ट्रासाठी केंद्राकडे एकच कृषी विद्यापीठाची तरतूद असताना त्यांनी एकूण चार कृषी विद्यापीठे महाराष्ट्राला देऊन महाराष्ट्रातील प्रादेशिक असमतोल दूर केला व कृषी विकासाला चालना दिली. भारताचे माजी कृषिमंत्री शरद पवार एका ठिकाणी सांगतात की, "दुष्काळ किंवा आपत्तीशी सामना कसा करावा हे मला वसंतराव नाईक यांच्याकडून शिकायला मिळाले". असे हरित क्रांतीचे प्रणेते वसंतराव नाईक यांनी सर्वप्रथम 5 डिसेंबर रोजी मुख्यमंत्रीपदाची शपथ घेतली तो दिवस आज आपण सार्थ अभिमानाने "गौरव दिन" म्हणून साजरा करतो. या गौरव दिनाच्या तमाम बंजारा समाज, वसंतराव नाईक प्रेमी व संपूर्ण महाराष्ट्र वासियांना गौरव दिनाच्या खूप खूप शुभेच्छा..💐💐    

                                                                        बळीराम शेषेराव चव्हाण, पीएच.डी (राज्यशास्त्र) धाराशिव (उस्मानाबाद)...                  
९०२८४४६९४१/४२

टिप्पण्या

टिप्पणी पोस्ट करा

या ब्लॉगवरील लोकप्रिय पोस्ट

बंजारा समाजाला ST आरक्षण मिळावे

इमेज
बंजारा समाजाला ST आरक्षण मिळावे, विभागीय आयुक्त कार्यालय, छत्रपती संभाजी नगर.         बंजारा समाजाला हैद्राबाद गॅझेट, जिल्हा गॅझेट, महसुली नोंदी, आंध्रप्रदेश व तेलंगणा राज्यातील बंजारा समाज अनुसूचित जमातीचे आरक्षण लाभार्थी या आधारावर अनुसूचित जमातीचे आरक्षण देण्यात यावे. याकरिता आज महाज्योती संशोधक विद्यार्थी कृती समिती, महाराष्ट्र राज्य व गोर बंजारा संशोधक व स्पर्धा परीक्षा करणारे विद्यार्थी यांनी मा. मुख्यमंत्री यांना विभागीय आयुक्त, छत्रपती संभाजी नगर मार्फत निवेदन दिले. त्यांची प्रमुख दोन मागणी आहे. १) गोर बंजारा समाजास तातडीने अनुसूचित जमाती प्रवर्गात समाविष्ट करून शासन निर्णय काढावा. २)गोर बंजारा समाजास अनुसूचित जमातीचे प्रमाणपत्र तात्काळ वाटप करावे. या मागण्या करिता निवेदन सादर केले. या प्रसंगी महाज्योती संशोधक विद्यार्थी कृती समितीचे अध्यक्ष बळीराम चव्हाण, बाळू चव्हाण, ज्ञानेश्वर पवार, मारुती जाधव, अंकुश राठोड, रामेश्वर मुळे, प्रवीण आडे, गजानन पवार, पंडित चव्हाण, वरून जाधव, शिवाजी चव्हाण, सुनीता पवार, प्रवीण राठोड, पी. एन राठोड हे उपस्थित होते.
अधिक वाचा

सावित्री ज्योती व आजच्या स्त्रिया

इमेज
सावित्री ज्योती व आजच्या स्त्रिया      भारतीय समाज व्यवस्था ही वर्णव्यवस्थेवर आधारित आहे. या वर्ण व्यवस्थेनुसार जातीव्यवस्था निर्माण झाल्या. या व्यवस्थेत स्त्रियांना शुद्रा पेक्षाही हीन वागणूक दिली जायची, त्यांना दुय्यम दर्जा दिला जायचा. मात्र यामध्ये प्रस्थापित सनातनी (ब्राह्मण) लोकांच्या विरोधाला सामोरे जाऊन परिवर्तन घडवून आणण्यासाठी 18 व्या  शतकामध्ये महात्मा ज्योतिबा फुले व सावित्रीबाई फुले यांनी सामाजिक व शैक्षणिक क्रांतीची ज्योत पेटवली. अशा सावित्रीबाई फुले यांचा जन्म 3 जानेवारी  1831 रोजी महाराष्ट्रातील सातारा जिल्ह्यातील नायगाव या गावी झाला. 1840 मध्ये वयाच्या 9 व्या वर्षी त्यांचे 12 वर्षाच्या ज्योतिबा फुले यांच्याशी विवाह झाला.        आज 21 व्या शतकामध्ये आपण वावरत आहोत, जगामध्ये अनेक नव-नव्या घडामोडी घडल्या आणि विशेषता: स्त्री जीवनात प्रचंड बदल झालेला दिसतो. कारण यापूर्वी, म्हणजेच शिक्षणाचा प्रसार आणि प्रचार होण्यापूर्वी स्त्री म्हणजे प्रजोत्पादनाचे मानवी खेळणे, स्त्री ही पुरुषप्रधान संस्कृतीची दासी, तिने पुरुषाच्या सुखासाठी उभे आयु...
अधिक वाचा

कृषी क्रांतीचे जनक वसंतराव नाईक

इमेज
कृषी क्रांतीचे जनक वसंतराव नाईक       महाराष्ट्राच्या हरितक्रांतीचे प्रणेते, कृषीतज्ञ व महाराष्ट्राचे सलग अकरा वर्ष मुख्यमंत्रीपदी राहणारे व्यक्तिमत्व अशी त्यांची ओळख समाजमनात आहे. कृषी तज्ञ डॉ.व्ही.बी.भिसे म्हणतात की, "वसंतराव नाईक दीर्घकाळ महाराष्ट्राचे मुख्यमंत्री होते परंतु ते कधीही एका जातीचे नेते होते असे जाणवले नाही". ग्रामीण भागामध्ये जन्मलेले, स्वकर्तृत्वाने राजकारण समाजकारण यामध्ये छाप सोडली. त्यांची तल्लख बुद्धिमत्ता, संघटन कौशल्य, दूरदृष्टी, अखंड परिश्रम, सर्वसामान्य, उपेक्षित व शेतकऱ्यांबद्दल त्यांची कळवळ हेच त्यांचे गुण त्यांना राजकारणाच्या सर्वोच्च शिखरावर पोहोचवून सुद्धा ते मनाने शेतकरी राजाच होते. तसं वसंतराव नाईक हे आधुनिक विचाराने प्रेरित झालेले होते. त्यांच्यावर महात्मा फुले, डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर व डेल काने॑न यांसारख्या विद्वानांचा प्रभाव पडलेला होता. ते पुसद नगरपालिकेच्या अध्यक्षपदापासून तर मुख्यमंत्रीपद असा त्यांचा राजकीय प्रवास होता त्यामध्ये त्यांनी अनेक मंत्री पद देखील भूषवली.        मुख्यमंत्रिपदाच्या कारकिर्दीत त्यांनी मराठी...
अधिक वाचा